Kva er rotfylling?
Nokre gonger kan nerven (pulpa) inne i ei tann bli betent eller døy — og det kan skje utan at du merkar det. Andre gonger gir det sterke symptom: ising ved varm og kald drikke, dunking eller murring i kjeven, kanskje hevelse. Då kan det vere behov for ei rotbehandling (rotfylling).
Kva skjer i ei rotbehandling?
- Fjerne pulpa («nerven»)Tannlegen lagar ei opning i tanna og fjernar den skadde, betente eller døde pulpaen som ligg inne i rotkanalane.
- Reinsing og desinfiseringRotkanalane (frå tannkrone til rotspiss) blir reinsa mekanisk med spesialfiler og skylde med desinfiserande væsker for å fjerne bakteriar og vevsrestar. Dette er avgjerande for å få bukt med infeksjonen.
- Forsegling / fylling av kanalarNår kanalane er reine og tørre, blir dei fylte med eit tett materiale (ofte gutta-percha eller liknande), slik at bakteriar ikkje kan trengje inn att.
- Permanent reparasjonEtter rotbehandlinga må tanna byggjast opp att med ei fylling eller ei krone for å gjenopprette form og funksjon.
Behandlinga kan gjerast over eitt eller fleire besøk, avhengig av kor alvorleg skaden er og av anatomien i tanna. I mellomtida blir det ofte sett inn eit antibakterielt innlegg og ei mellombels fylling.
Kvifor rotfylling i staden for å trekkje tanna?
Før i tida var det vanleg å fjerne tenner med alvorleg pulpaskade. I dag kan mange tenner bergast med god rotbehandling, som ofte gir eit langt betre resultat enn å miste tanna.
Kva forårsakar skade på pulpa («nerven»)?
- Djupt hol (karies) som når heilt inn til nerven
- Traume / skade, til dømes slag mot tanna
- Slike skadar kan vise seg med ein gong, men også først etter fleire år. Derfor er det viktig at tannlege eller tannpleiar har dokumentert slike hendingar i journalen — sjølv om det ikkje verkar som noko er gale med ein gong.
Blir ein infisert eller død pulpa ikkje behandla, kan infeksjonen spreie seg til kjevebeinet rundt rotspissen, og det kan danne seg ein tannbyll (abscess). Ein byll kan skade beinvev og gi sterke smerter og komplikasjonar.
Vanlege spørsmål og svar om rotfylling
Gjer rotfylling vondt?
Nei — tannlegen gir lokalbedøving slik at du ikkje kjenner smerte under behandlinga. Etterpå kan du kjenne noko ømheit og ubehag, men det plar gi seg i løpet av nokre dagar.
Kor lenge varer ei rotfylling?
Ei vellukka rotfylling kan vare i mange år dersom alt går som det skal — med god hygiene og oppfølging. Nokre gonger kan rotfylte tenner trenge ny behandling dersom det oppstår ny infeksjon.
Kor vanleg er det at ei rotfylling mislukkast?
Det finst ingen garanti, men suksessraten er høg når behandlinga blir gjord grundig og profesjonelt. Nokre studiar viser at feil eller komplikasjonar kan skje ved vanskelege rotkanalforhold.
Når treng ein antibiotika i tillegg?
Antibiotika kan vere aktuelt dersom infeksjonen har spreidd seg utanfor rota eller gir hevelse som spreier seg. Men sjølve rotbehandlinga — reinsing og forsegling — er den viktigaste delen.
Kan ein leve med ei rotfylt tann «som normalt»?
Ja. Når tanna er rotfylt og bygd opp att (krone eller fylling), kan ho fungere normalt både når du bit og tygg. Men fordi nerven er fjerna, kan tanna bli meir sprø. Derfor er rett reparasjon og tilpassing viktig.
Bestill time